Nachtarbeid: einde van het algemene verbod vanaf 1 juni 2026?

Het Belgische arbeidsrecht kent momenteel een algemeen verbod op nachtarbeid, waarbij werknemers in principe niet mogen worden tewerkgesteld tussen 20.00 uur en 6.00 uur.

Dit verbod wordt evenwel in belangrijke mate afgezwakt door talrijke uitzonderingen, die gelden in specifieke sectoren, voor bepaalde categorieën van werknemers of voor welbepaalde activiteiten. Deze afwijkingen zijn toegestaan wanneer de aard van de activiteit of de werkzaamheden dit rechtvaardigt.

Indien een werkgever onder een dergelijke uitzondering valt, kan hij – via een specifieke procedure – een arbeidsregeling invoeren die nachtprestaties omvat. Deze procedure is echter niet vereist in geval van overmacht, inventariswerkzaamheden of het opmaken van balansen.

Een wetsontwerp dat momenteel wordt behandeld in de Kamer van Volksvertegenwoordigers, voorziet in de volledige afschaffing van het verbod op nachtarbeid in alle sectoren. Deze hervorming, die voortvloeit uit het federale regeerakkoord, kadert in de ambitie van de minister van Werk en Economie om de Belgische arbeidsmarkt aantrekkelijker en competitiever te maken. In de praktijk zou dit een aanzienlijke impact kunnen hebben, zowel voor werkgevers als voor werknemers.

De voorgestelde hervorming geeft evenwel aanleiding tot uiteenlopende standpunten.

Voorstanders wijzen erop dat het bestaande verbod reeds grotendeels werd uitgehold door het ruime aantal uitzonderingen. De afschaffing ervan zou dan ook bijdragen aan een vereenvoudiging van het regelgevend kader.

Daarnaast wordt verwacht dat een uitbreiding van nachtarbeid – momenteel lager dan het Europese gemiddelde (3,4% in 2024 in België tegenover 4,6% in de rest van Europa) – een stimulerend effect kan hebben op de arbeidsmarkt.

Voorts zou de maatregel een positieve impact kunnen hebben op de werkgelegenheid. Indien België het Europese gemiddelde zou bereiken, zou dit naar schatting leiden tot circa 8.464 bijkomende jobs. Dit zou ook de competitiviteit van de Belgische arbeidsmarkt versterken en de druk op delokalisatie naar andere Europese landen kunnen verminderen.

Tot slot blijft de huidige verloning voor nachtarbeid in de meeste sectoren behouden, met het oog op het waarborgen van de loonzekerheid voor betrokken werknemers, terwijl werkgevers tegelijk meer flexibiliteit krijgen.

Tegenstanders van het wetsontwerp wijzen daarentegen op mogelijke negatieve gevolgen.

In de eerste plaats wordt gewezen op de potentiële impact op de gezondheid en veiligheid van werknemers. Aldus is de bijkomende werklast die dit met zich zou meebrengen voor de arbeidsgeneesheren, die al onder constante druk staan, niet te verwaarlozen. Bovendien kan de uitbreiding van nachtarbeid leiden tot een toename van het aantal werknemers dat onderworpen is aan het verplichte medische toezicht.

Daarnaast bestaat de vrees dat de afschaffing van het verbod in de praktijk zal leiden tot een verdere “normalisering” van nachtarbeid, waardoor het uitzonderlijke karakter ervan – zoals vandaag voorzien in de Belgische regelgeving – verloren zou gaan.

In het licht van de lopende parlementaire besprekingen werd de inwerkingtreding van het wetsontwerp, die al was uitgesteld tot 1 april 2026, opnieuw verschoven naar 1 juni 2026.