De AI Act van de EU: waar moeten werkgevers nu al aandacht aan besteden?

Uit de European Employer Survey 2025 van Littler blijkt dat veel werkgevers zich niet klaar voelen voor de EU AI‑act (Verordening (EU) nr. 2024/1689 van 13 juni 2024) — ook al neemt het gebruik van AI binnen HR en op de werkvloer verder toe. Voorbeelden zijn systemen die sollicitaties analyseren, talentmanagement en repetitieve taken automatiseren en arbeidsongevallen helpen voorkomen.

AI‑systemen in de EU moeten in elk geval voldoen aan de GDPR. Sinds 1 augustus 2024 is daarbovenop ook de AI‑act van kracht. De verplichtingen worden geleidelijk ingevoerd, waarbij de meeste regels met betrekking tot arbeid van toepassing worden vanaf augustus 2026.

Een risicogebaseerde benadering

De AI‑act deelt AI‑systemen in vier categorieën in:

• Onaanvaardbaar risico
• Hoog risico
• Middelmatig risico
• Minimaal risico

Systemen met een onaanvaardbaar risico zijn reeds verboden, zoals emotieherkenningstools op de werkplek.

De meeste AI‑systemen die in HR en tewerkstelling worden gebruikt — bijvoorbeeld recruitmenttools die kandidaten screenen of rangschikken — vallen onder de categorie van hoog risico. Deze systemen zullen vanaf augustus 2026 aan bijkomende waarborgen moeten voldoen.

Werkgevers die dergelijke hoog risico AI systemen gebruiken, moeten:

• Passende technische en organisatorische maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de AI‑systemen worden gebruikt overeenkomstig de gebruiksinstructies, dat de inputgegevens relevant en voldoende representatief zijn, logboeken worden bijgehouden, enz.
• Menselijk toezicht toewijzen aan natuurlijke personen met de nodige competenties, opleiding en bevoegdheden, evenals de nodige ondersteuning.
• Transparantie waarborgen en werknemers en hun vertegenwoordigers vooraf informeren, in overeenstemming met het lokale recht.
• Bijdragen aan doorlopend risico‑ en veiligheidsbeheer.

Meer dan louter compliance

Deze verplichtingen staan niet op zichzelf. Naleving van de AI‑act heeft niet alleen betrekking op het correcte gebruik van AI‑systemen, maar raakt bijvoorbeeld ook aan hoe werkgevers het welzijn van werknemers en de veiligheid en gezondheid op het werk waarborgen. Werkgevers moeten dus actief bijdragen aan het voorkomen en beperken van risico’s die voortvloeien uit het gebruik van AI‑systemen op de werkvloer. Dit kan onder meer gaan om mentale belasting en stress als gevolg van complexer werk of verhoogde prestatiedruk door onzekerheid over werkzekerheid.

Wat moeten werkgevers nu doen?

Dit is een belangrijk moment voor werkgevers om een overzicht te maken van alle AI‑systemen die zij gebruiken en om de bijhorende risicocategorieën te identificeren. Indien dit nog niet is gebeurd, kan een AI‑beleid worden uitgewerkt om te zorgen voor voldoende AI‑geletterdheid en transparantie. Deze inspanningen moeten ook duidelijk maken welke werknemersvertegenwoordigers betrokken moeten worden.